Dlaczego dzieci i młodzież stosują przemoc?
Przemoc rówieśnicza rzadko pojawia się „znikąd”. Dzieci i młodzież nie rodzą się agresywne – uczą się pewnych wzorców zachowań, obserwując otoczenie i szukając sposobów na radzenie sobie z emocjami. Zrozumienie, dlaczego młodzi ludzie stosują przemoc, to klucz do jej skutecznego ograniczania.
Źródła przemocy
1. Brak umiejętności radzenia sobie z emocjami. Wielu młodych ludzi nie potrafi jeszcze kontrolować gniewu, frustracji czy zazdrości. Kiedy emocje stają się zbyt silne, mogą wybuchnąć agresją wobec innych.
2. Potrzeba dominacji i władzy. Część sprawców przemocy czerpie satysfakcję z poczucia kontroli nad innymi. Wywoływanie strachu daje im iluzję siły i „wyższej pozycji” w grupie.
3. Presja grupy. Bywa, że dzieci stosują przemoc, aby zdobyć akceptację rówieśników. „Wszyscy tak robią” – to częste usprawiedliwienie. Strach przed odrzuceniem popycha do zachowań krzywdzących innych.
4. Wzorce z domu i mediów. Dzieci obserwują dorosłych. Jeśli w rodzinie obecna jest przemoc, krzyk, brak szacunku – mogą uznać, że to normalny sposób rozwiązywania problemów. Podobnie działają media, gry i internet, które niekiedy gloryfikują agresję.
5. Poczucie bezkarności. Gdy nikt nie reaguje, sprawca nabiera przekonania, że jego zachowania są akceptowane. Cisza dorosłych i milczenie świadków wzmacniają przemoc.
Konsekwencje dla sprawcy
- Choć może się wydawać, że przemoc „opłaca się” sprawcy, w dłuższej perspektywie niesie dla niego poważne koszty:
- utrata zaufania wśród rówieśników,
- konflikty z nauczycielami i rodzicami,
- ryzyko poważnych problemów prawnych w przyszłości,
- kształtowanie się wzorca zachowań, który w dorosłości może prowadzić do przemocy w związkach czy pracy.
Co możemy zrobić?
- Rozmawiać z młodzieżą o emocjach i pokazywać zdrowe sposoby ich wyrażania.
- Budować relacje oparte na szacunku – w domu, w szkole, w grupie rówieśniczej.
- Wyznaczać jasne granice – jasno komunikować, że przemoc nigdy nie jest akceptowalna.
- Wzmacniać pozytywne zachowania – nagradzać współpracę, empatię, pomoc innym.
Przesłanie na dziś
Za każdym aktem przemocy stoi młody człowiek, który czegoś się nauczył albo czegoś mu zabrakło. Naszym zadaniem jest pokazać, że istnieją lepsze sposoby budowania własnej wartości niż krzywdzenie innych.
Przemoc nie jest oznaką siły – to sygnał braku umiejętności.